REFLEKSYON AYITI
Anba a gen yon ti ekstrè nan refleksyon sou Ayiti ke Sr Curin te ekri sou li te rive ann Ayiti ak ekstrè nan yon atik sou Sr Valle ke Carina Farreras te ekri pou Lavanguaria. Ou pral vle li tèks yo konplè ki tache ak imèl Bridges yo nan lang angle ak panyòl.
Sr Curín García Calvo, RJM – nan Jean Rabel:
Yon semèn apre mwen rive Ayiti, mwen ka sèlman di nou sa: SE YON LÒT MOND! Tout bagay sanble tèlman nouvo e an menm tan tèlman abitye … Li trè kirye … Se kòmsi mwen te prepare pou moman sa a tout lavi mwen, epi li te finalman rive.
Vwayaj la isit la te byen yon avanti, epi li te ale trè byen. Pandan vòl la mwen te panse pafwa sou sa m t ap kite dèyè e pafwa sou sa ki t ap tann mwen. (Epi byen, pafwa mwen te mande tou ki jan ti aparèy sa a ki enstab ta ka kenbe tèt li nan lè a ...). Aterisaj la te espektakilè, sou yon wout tè ki se yon teren aterisaj ke yo fèk fè. Se la anpil moun ki soti nan ti bouk ozalantou yo te resevwa nou ki t ap pwoche… Anpil timoun, kèk fanm, jèn moun… Mwen pa t ka kwè. Ni yo pa t fè sa, paske se te twazyèm avyon ki te ateri nan zòn sa a depi pis aterisaj la te louvri kèk semèn avan.
Moun ki isit la yo trè akeyan. Okòmansman, figi kèk moun te sanble trè difisil pou mwen e yo te genyen anpil soufrans. Epi se vre. Men, se vre tou ke le pli vit ke ou salye yo epi souri ba yo, figi yo louvri epi yo ba ou kalite souri ki kite ou souri pou yon ti tan.
Mwen trè enpresyone pa peyizaj la. Tout bagay se tankou "reyalite ogmante" ... pye bwa yo gwo ak fèy, fwi yo enpresyonan, bèt yo toupatou, kèk pinèz yo gwo, menm syèl la sanble pi wo ak pi laj, syèl la plen ak zetwal, lapli a toransyèl. … wout ki konekte kote ki lwen kote motosiklèt, bourik ak moun ap mache, ak kowòdinasyon pafè ke mwen admire.
Sr Valle Chías González-Blanch, RJM – nan Jean Rabel:
Chias eksplike ke rivyè yo sèk e gen yon mank de dlo, epi lè li rive, li tonbe sou fòm gwo presipitasyon ki nan absans pye bwa, akòz abi koupe bwa, desann nan fòm kaskad dlo, devaste peyi a. ak inonde kay yo. Analfabetis se 80% ak esperans lavi apèn depase 60 ane. Vil yo domine pa gang kriminèl. Lavi pa gen anpil valè. "Ki jan tout bagay pral san kè, menm kounye a, ak tranbleman tè a, yo kidnape doktè ak vòlè anbilans."
Nan Jean Rabel tranblemanntè a pa te gen okenn efè. Li trè riral, trè pòv, li trè lwen tout bagay. Li pran 8 èdtan nan machin pou rive la soti nan kapital la, nan tren labou.
Menm difikilte sa yo defi abitan Grosab, Akadiyen, Colette, Cotton, Fonramadou, Lakeme... Yo pa gen swen sante. Se konsa, Chias (agòch) sote chak jou nan SUV li tounen klinik mobil, pafwa tou anbilans, epi li ale pou chèche yo. Ansanm ak Sherline (adwat), asistan li a, li kite dimanch maten byen bonè epi li retounen nan solèy kouche. Lontan keu pasyan ap tann yo... “Nou chaje yon bagay, yon ti kantite, pou anpeche yo panse ke paske nou blan nou oblije.
